Gesprek met Muamer Tabakovic over ontwerpen met hulp van AI

Het Rotterdamse architectenbureau Groosman heeft onder de naam GroosStudio een netwerk van AI-tools gebouwd waarmee het AI kan inzetten in de verschillende fases van het ontwerpproces; van het neerzetten van de structuur, via het optimaliseren van het parametrische model, tot het genereren van impressies. Bijzonder aan GroosStudio is dat de verschillende AI-tools onderling informatie uitwisselen en dat deze gekoppeld zijn aan een database met hun eigen portfolio. Met BPD heeft Groosman nu een eerste pilot uitgevoerd, om het ontwerpen met hulp van dit netwerk van AI-tools in de praktijk te testen.

Impressie van GroosStudio in vorm van longread: architectenweb.nl/n61051

Uitgebreide impressie van GroosStudio in vorm van interactieve website: groosstudio.com

In de podcast vertelt Muamer Tabakovic, architect bij Groosman, dat ze binnen het bureau een flexibel netwerk van AI-tools hebben gebouwd waarin nieuwe, betere modellen eenvoudig ingeplugd kunnen worden. Een meerderheid in het bureau werkt er ondertussen mee en aan hen presenteert GroosStudio zich als een grid van ‘tegels’ die elk een onderdeel van het ontwerpproces vertegenwoordigen met een daaraan gekoppelde AI-tool. Zo zijn er tegels voor bijvoorbeeld de omgevingsanalyse, voor demografisch onderzoek, voor het parametrisch ontwerp en voor het maken van impressies.

Elke ‘tegel’ opent een nieuwe AI-tool en de informatie die daarmee wordt gegenereerd, wordt vervolgens opgeslagen als een ‘artefact’. Het type informatie dat opgeslagen wordt verschilt; dat kan een stuk tekst zijn, een tabel, een tekening, een beeld of nog iets anders. De crux zit ‘m erin dat iedere andere AI-tool binnen GroosStudio vervolgens kennis heeft van de informatie in dit ‘artefact’.’ Wordt er ergens informatie toegevoegd, dan kunnen alle AI-tools daar dus op voortbouwen. Het goed prompten van AI-tools is complex en bewerkelijk, en wordt hiermee vergemakkelijkt.

Een belangrijke regel die Groosman alle AI-tools meegeeft, is dat het geen antwoorden geeft, en dus ook geen ontwerpoplossingen. Een eerdere versie van GroosStudio deed dat nog wel en dat beviel niet. Muamer legt uit dat je als architect zelf de keuzes wilt blijven maken, vanuit de diepgaande kennis die je hebt, en dat daar ook het plezier in het vak zit. AI is een hulpmiddel. Het moet wat betreft Muamer ook niet meer zijn dan dat.

Een van de doelen van GroosStudio is om de informatie rond projecten nog beter te structureren en te benutten. Dat bij het maken van een impressie bijvoorbeeld meteen rekening gehouden wordt met het beeldkwaliteitsplan en de omgeving waarin het project komt te staan. Het doel is niet om sneller te ontwerpen, benadrukt Muamer, maar om betere ontwerpen te maken – ontwerpen die nog steviger gefundeerd zijn op alle beschikbare data. Met al deze hulp van AI hoopt Muamer dat er uiteindelijk meer ruimte ontstaat voor het echte ontwerpwerk.

Met BPD heeft Groosman een pilot uitgevoerd waarin dit netwerk van AI-tools een eerste keer ingezet is. Die pilot betrof een onderzoek naar de invulling voor een locatie in Hyde Park in Hoofddorp. Rond die locatie was al allerlei onderzoek gedaan en dat is gevoed aan GroosStudio, legt Muamer in de podcast uit. Zo konden snel nieuwe scenario’s voor die locatie uitgewerkt worden.

Met de opkomst van AI wordt het vakmanschap van de architect misschien wel belangrijker dan ooit, denkt Muamer. De gegenereerde informatie moet je immers heel goed en precies kunnen beoordelen. Ook denkt hij dat de zachte kant van het vak, de samenwerking met alle betrokken partijen en mensen, nu nog belangrijker wordt.

Omdat AI het vak van architect niet alleen verandert, maar op sommige vlakken misschien ook wel bedreigt, pleit Muamer er in de podcast voor om binnen de branche echt het gesprek hierover met elkaar aan te gaan en kennis hierover met elkaar te delen. Is het houdbaar om als branche voor uren te factureren in plaats van producten, vraagt hij zich in de podcast hardop af.

Met ArchiTech Company, Tangram Architekten, Erasmus Universiteit en TU Delft doet Groosman binnen het platform PLAIA tenslotte ook onderzoek naar de integratie van AI in de architectenbranche. Hoe kan AI ingezet worden in architectonisch ontwerp zonder menselijke, sociale en culturele waarden uit het oog te verliezen? 

GroosStudio is voor een belangrijk deel intern bij Groosman met Claude Code gebouwd door parametrisch ontwerper Pelle Leijten, daarbij op sommige onderdelen ondersteund door externe ontwikkelaars.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC. Halverwege deze podcast vertelt Anton Peters van AGC over de verschillende soorten geëmailleerd glas die AGC kan leveren.

Het beeld bij de podcast toont het ontwerp van Groosman voor de wijkvernieuwing Hoogveen in Den Haag.